Tips bij examenstress

De eindexamen weken komen er weer aan. Iedere eindexamenscholier beleeft deze week anders en iedereen gaat er anders mee om: de uitsteller, de stresskip of de nachtbraker. Ook voor jou als ouder zijn dit spannende weken. Goed om te weten hoe jij je kind het beste kan helpen en zo stress kan helpen reduceren.

Welke type eindexamenkandidaat is jouw kind? In dit artikel zetten we de verschillende types op een rijtje (met dank aan de site scholieren.com), mét tips om per type de cijfers te helpen verbeteren. Ook geven we tips voor minder examenstress!

Verschillende types

1. De uitsteller

De uitsteller begint vaak de avond van tevoren, of zelf vroeg in de ochtend pas met leren. Scrollt veel op z’n telefoon en zegt vaak ‘Ik doe het straks wel.” Voor deze types is het handig om meteen uit school te beginnen met leren (30 minuten bijvoorbeeld) en het goed te verdelen. Leg hierbij de telefoon in een andere kamer.

De pomodoro techniek zou voor dit type ook handig kunnen zijn. Dit is een methode waar je 25 minuten werkt en dan 5 minuten pauze houdt (of bijvoorbeeld 50 minuten en 10 minuten pauze) en dit dan bijvoorbeeld drie keer achter elkaar. Zo verdeel je kind zijn tijd en concentratie goed en kan het bijvoorbeeld als het drie vakken moet leren op één dag deze efficiënt en effectief met deze techniek indelen.

2. De nachtbraker

Dit type zit de hele nacht door te leren totdat ‘ie alles kent, omdat het op tijd weer niet gelukt was en alles nu op één nacht aankomt. Of: omdat ‘ie een tikkeltje perfectionistisch is, en denkt dat ie pas goed scoort als hij echt alles binnenstebuiten kent. Door deze ‘extra’ uren ben je echter vaak moe tijdens de toetsen, dus het is beter om dit anders aan te pakken.

3. De stresskip

De stresskip leert vaak erg veel, is heel gespannen, denkt dat alles gaat mislukken en slaapt slecht. Voor deze types is het handig om te berekenen welk cijfer je nodig hebt voor een voldoende gemiddeld (stel je hebt al 1 6.5 staan, en je gaat je 3.5 herkansen moet je een 5 halen om gemiddeld een voldoende te staan) dit kan met een app zoals ‘Cijferhulp’. Dit helpt je kind met inzien dat goed genoeg ook gewoon goed kan zijn! Ook is voldoende slaap belangrijk. Stressen helpt vaak niet en zet je vast: vertrouw op je kunnen en je leerproces!

4. De ‘alles komt wel goed’

Dit type is juist zelfverzekerd, maar kan daardoor ook een beetje laks worden. Dat het de stof alle stof hebt geleerd is natuurlijk heel fijn, maar hiermee onderschat je kind soms de moeilijkheidsgraad van de toets. Om te kijken of alles inderdaad wel goed komt is het handig om een oefentoets te maken en te kijken hoe het zou scoren op de echte toets. Focus op de zwakke punten en laat iemand je kind overhoren. Voor dit type geldt: ga niet te snel achterover zitten, maar zorg dat je echt even goed check of je kind inderdaad zo goed voorbereid bent als het denkt!

5. De chaoot

Het chaotische type weet niet waar te beginnen, mist overzicht en vergeet onderwerpen. Een overzicht met afvinklijsten wat je kind per vak moet weten en kunnen kan hierbij helpen. Het is het handigst om te beginnen met onderwerpen die het grootst/meest terugkomen in de toets en ook is één vaste leerplek ook slim, zodat het alles op één plek heeftt.

6. De ‘alleen maar lezen’ 

Het ‘alleen maar lezen’-type maakt samenvattingen, leest deze of het boek steeds door, maar oefent weinig tot niet met vragen maken. Door de stof alleen maar door te lezen, neem je kind misschien wel begrippen in zich op, maar gaat het veel punten mislopen. De grootste tip voor deze types is om de stof goed door te lezen en daarna vragen te oefenen (om er achter te komen welke stof je nog lastig vind). Op basis daarvan kan je verder leren en oefenen.

Algemene tips tegen examenstress

Stress hoeft niet erg te zijn. Een beetje spanning helpt je namelijk om alert te blijven en beter te presteren. Maar wanneer die spanning omslaat in examenstress of faalangst, kan het je juist tegenwerken.

Hieronder vind je een overzicht van de beste strategieën om deze periode succesvol (en gezond) door te komen.

Slim plannen en leren

De basis van een stressvrije examenperiode is grip op je stof:

• Maak een realistische planning: Begin op tijd en hak de leerstof in kleine, behapbare stukken. Een goede planning bouwt ook rustmomenten in.
• Gebruik actieve leerstrategieën: Alleen je tekst doorlezen is passief en minder effectief. Maak samenvattingen, stel jezelf vragen, of leg de stof uit aan iemand anders.
• Oefen met oude examens: Dit is een van de beste manieren om te wennen aan de vraagstelling en te ontdekken welke onderwerpen je nog extra moet oefenen.
• Bouw een routine op: Probeer op vaste tijden te studeren. Dit voorkomt dat je alles tot het laatste moment uitstelt.

Handige apps die je kunnen helpen

Er zijn verschillende tools die je studie een boost kunnen geven:

• Focus: Gebruik de app Forest om van je telefoon af te blijven; terwijl jij studeert, groeit er een virtuele boom.
• Planning & Notities: Notion is een alles-in-één tool voor je planning, terwijl Google Keep of Evernote ideaal zijn voor snelle digitale aantekeningen.
• Studeren: Met Quizlet kun je makkelijk flashcards maken om begrippen te stampen. XMind helpt je om visuele mindmaps van je lessen te maken.

Rust in je hoofd (en lijf)

Als de stress je aanvliegt, kun je deze technieken gebruiken:

• Ademhaling: Als je merkt dat de spanning oploopt, adem dan vijf keer diep in door je neus en langzaam uit door je mond.
• Ontspanningsoefeningen: Doe een korte bodyscan om de spanning in je lichaam te checken, of probeer de vijfvingeroefening om positieve herinneringen op te roepen.
• Daag je gedachten uit: Negatieve gedachten zoals “ik kan dit niet” zijn vaak niet waar. Zet er positieve gedachten tegenover, zoals: “ik heb me goed voorbereid”.
• Sta zenuwen toe: Het heeft geen zin om te vechten tegen je angst. Neem aan het begin van je examen drie minuten de tijd om je even volledig op die zenuwen te focussen, en ga daarna pas aan de slag.

Fysieke gezondheid: Slaap en voeding

Je brein functioneert simpelweg beter als je goed voor jezelf zorgt:

• Slaap is je geheime wapen: Studenten die gemiddeld 7 uur per nacht slapen, halen gemiddeld 1,7 punt meer op hun examens. Tijdens je slaap wordt informatie namelijk opgeslagen in je langetermijngeheugen.
• Beperk cafeïne en alcohol: Energydrinks en koffie geven je een korte boost, maar daarna zak je vaak weer weg. Alcohol verstoort je diepe slaap, die je juist nodig hebt om uit te rusten.
• Blijf bewegen: Een korte wandeling in de natuur of een work-out helpt tegen stress en verbetert je concentratie.

Tips voor het schrijven van je examen

Moet je een tekst schrijven? Gebruik dan een heldere structuur zodat de corrector je goed begrijpt:

1. Kernzin eerst: Zet de belangrijkste zin van een alinea altijd vooraan.
2. Korte zinnen: Maak per zin één bewering om je tekst leesbaar te houden.
3. Tussenkoppen: Gebruik titeltjes boven je alinea’s om structuur en witruimte te bieden.

Mocht de examenstress het dagelijkse leven echt gaan belemmeren, praat er dan over elkaar, een docent of een psycholoog. Laat je kind het niet alleen doen. Wees lief en begripvol voor elkaar. Examen doen is en blijft spannend.

Heel veel succes!